Ecoitas disonantes · sesión 04 · Laura Fontán
Ecoitas Disonantes
… a ombros de xigantes
dEUS — The Ideal Crash · Island Records, 1999
Un disco, de principio a fin · Alta fidelidade
Desliza
The Ideal Crash é o terceiro álbum de estudio de dEUS, banda formada en Amberes (Bélxica) en 1991. Publicado o 16 de marzo de 1999 por Island Records —o primeiro nun gran selo—, chegou avalado polo éxito crítico dos seus dous discos anteriores e cunha formación case completamente renovada.
Para o momento de gravar The Ideal Crash, dEUS xa non era a mesma banda que debutara en 1994. Rudy Trouvé, guitarrista fundador e pintor das portadas dos dous primeiros discos, saíra tras a xira de Worst Case Scenario para centrarse en Kiss My Jazz, Dead Man Ray e The Love Substitutes. Stef Kamil Carlens, baixista orixinal, tamén marchara antes da publicación de In a Bar, Under the Sea para fundar o que acabaría sendo Zita Swoon. Foron substituídos por Craig Ward (guitarra) e Danny Mommens (baixo), que xunto con Tom Barman, Klaas Janzoons e Jules de Borgher conforman a formación de The Ideal Crash.
O álbum foi concibido como un salto cara a un son máis accesible e orquestrado, sen perder a estrañeza que definía a dEUS. Tom Barman escribiu moitas das letras desde un lugar de dor persoal: o disco xestouse durante un período de turbulencias emocionais cuxa pegada é audible en cada pista. O resultado sitúa a dEUS nunha tradición que vai de Nick Cave a Talk Talk, pasando por Sparklehorse, cunha ambición melódica que o converte no máis completo e rico do seu catálogo.
The Ideal Crash gravouse entre 1998 e 1999 en catro localizacións de tres países: ICP Studios en Bruxelas, El Cortijo en San Pedro de Alcántara (Málaga) e En Frente Arte en Ronda (Málaga) en España, e Fallout Shelter e Olympic Studios en Londres. A mescla realizouse en Olympic Studios e a masterización en Metropolis, Londres. A conexión con España non foi casual: dEUS tiñan boa resposta de público e crítica nos países de habla hispana, e o clima do sur de Andalucía —combinando o hotel-galería Enfrente Arte de Ronda co estudio El Cortijo de San Pedro, onde tamén traballaron Björk ou Mariah Carey— resultou propicio para a fase de composición e gravación inicial.
A produción correu a cargo de David Bottrill, produtor canadiense formado con Daniel Lanois e Peter Gabriel nos Real World Studios. No momento de gravar The Ideal Crash, Bottrill acababa de producir Ænima (1996) de Tool e os discos de Robert Fripp con King Crimson; máis tarde traballaría con Placebo, Muse, Smashing Pumpkins e de novo con Tool en Lateralus (2001). Bottrill aportou a disciplina e o espazo sonoro que a banda necesitaba para que as cancións respirasen: longas seccións case silenciosas que estallan en clímax eléctricos, con arranxos de corda de Klaas Janzoons e o cuarteto Browndog que engaden corpo e temperatura ao son. A enxeñería foi de Ben Findlay.
A portada é unha fotografía de Maarten Vanden Abeele, fotógrafo e cineasta belga nacido en 1970 en Bruxelas, colaborador habitual de dEUS ao longo da súa carreira. O deseño correu a cargo de Cally (Martin Callomon) e Nigel Simpkins. A imaxe mostra unha muller cun gabán laranxa intenso caída no chan dun cruce de adoquíns, co cabelo escuro cubrindo o rostro.
É a primeira portada de dEUS que non presenta unha pintura de Rudy Trouvé —que deseñara as dos dous discos anteriores— dado que Trouvé xa non era membro da banda. A figura caída nun paso de cebra, no umbral entre dous espazos, funciona como metáfora perfecta dun disco sobre a crise e a transición: nin dentro nin fóra, nin en pé nin no chan, suspendida nun instante anterior ao que veña despois.
The Ideal Crash gravouse parcialmente en España: no estudio El Cortijo de San Pedro de Alcántara (Málaga) —onde tamén traballaron Björk ou Mariah Carey— e no hotel-galería En Frente Arte de Ronda. Segundo o xornalista de Jenesaispop, o bo recibimento de dEUS en España e o clima andaluz foron determinantes na decisión de gravar alí a fase inicial. A banda documentou ese proceso con vídeos publicados en Facebook baixo o título The Ronda Tapes.
O álbum recibiu a certificación de ouro en Bélxica na súa primeira semana, vendendo 25.000 copias. Ata 2008 acumulara 250.000 copias vendidas. É o único álbum de dEUS sen edición nos EUA, malia ser o seu traballo máis accesible e exitoso comercialmente.
O produtor David Bottrill é un Grammy winner canadiense que viña de producir Ænima de Tool (1996) e traballos de King Crimson e Robert Fripp. Despois de dEUS, produciría Lateralus de Tool (2001), Placebo, Muse e Smashing Pumpkins. A súa achega foi decisiva para dar cohesión e envergadura sonora a The Ideal Crash.
O título "Put the Freaks Up Front" (pista 1) está tomado dunha frase que supuestamente berrou un novo George Lucas ao director de fotografía durante o rodaxe de THX 1138 (1971), o seu primeiro longametraxe. É un dos poucos exemplos de referencia cinematográfica directa nas letras de dEUS.
Os singles "Instant Street" e "Sister Dew" entraron no UK Singles Chart, chegando aos postos #49 e #62 respectivamente. Foi o primeiro álbum de dEUS en conseguir entrada nos charts británicos de singles, reflexo do salto que supuxo a distribución directa de Island Records.
En 2019, co 20 aniversario do disco, publicouse unha edición especial en 2CD/2LP con maquetas e versións inéditas. A banda saíu de xira celebrando o aniversario, e volveu a facelo no 25 aniversario en 2024. Os tres primeiros álbumes de dEUS en conxunto venderon máis de 750.000 copias en todo o mundo.
The Ideal Crash foi recibido con entusiasmo xeneralizado pola prensa especializada, e con ventas sólidas en Europa. O NME outorgoulle un 8/10, The Guardian e AllMusic avaliárono positivamente. A combinación de accesibilidade melódica e complexidade formal resultou, por unha vez, comercialmente rendible sen custarlle á banda a súa credibilidade.
Cualificou o disco con 8 sobre 10, destacando a madurez compositiva de Tom Barman e a capacidade de dEUS para crear cancións grandes sen perder o seu fío de estrañeza.
Sinalou que o álbum demostraba que dEUS conseguiran canalizar a súa excentricidade cara a un paquete máis accesible sen traizonar o seu son característico.
Encadrou o disco dentro do mellor art rock europeo do momento, destacando a produción de Bottrill e os arranxos de corda de Janzoons como elementos que elevaban o álbum sobre a media do indie da época.
Co paso dos anos, The Ideal Crash consolidouse como a obra máis completa e referencial de dEUS e unha das pezas fundamentais do rock alternativo europeo dos noventa. Os tres primeiros álbumes da banda venderon xuntos máis de 750.000 copias, e The Ideal Crash é o que máis veces se cita como punto de entrada á súa discografía.
Situou a dEUS entre os grupos que demostraron que "a excentricidade e a ambición melódica non son incompatibles", describindo The Ideal Crash como o disco no que a banda destilou o mellor de si mesma sen sacrificar nin un gramo de persoalidade.
Encadrou o álbum como "a proba de que o rock de autor europeo podía ser á vez intelixente e fisicamente arrebatador", sinalando que a súa influencia sobre o indie europeo dos dous miles foi determinante.
Na retrospectiva do 20 aniversario describiu The Ideal Crash como "un disco no que cada canción ten peso propio e no que o conxunto vale moito máis que a suma das partes", destacando a xira de aniversario como a confirmación de que o álbum non perdera nin un gramo de forza en dúas décadas.
As xiras do 20 e do 25 aniversario (2019 e 2024), nas que a banda interpretou o disco enteiro en orde, esgotaron localidades en toda Europa e confirmaron que The Ideal Crash conecta con xeracións que naceran despois da súa publicación.
A apertura do disco é a súa pista máis directa e física: riff potente, ritmo sincopado e Barman cun rexistro case de arenga. O título procede dunha suposta frase de George Lucas no rodaxe de THX 1138. Os metais de Bart Maris, Pol Mareen e Mark Demaseneer dan ao tema un sabor entre funk e post-punk que sitúa de inmediato o territorio do álbum.
O single máis exitoso de dEUS (UK #62). Construída sobre un riff de dous acordes que vai engadindo capas —cordas do cuarteto Browndog, piano de Janzoons, segunda voz de Ward— até chegar a un clímax que é difícil de escoitar sen que algo se mova por dentro. É aquí onde a mano de Bottrill se fai máis evidente: o espazo entre as notas está tan traballado como as propias notas.
Tema título e corazón do álbum. Escrita unicamente por Barman, comeza case en silencio e acaba en caos controlado. É o único tema de autor individual nun disco onde a composición é maioritariamente compartida con Craig Ward. Escoitar o momento en que a dinámica estalla e a forma en que Bottrill manexa esa transición sen avisar.
O single que abriu o álbum en febreiro de 1999 (UK Singles Chart #49) e o tema máis radiofónico do disco. Escrito por Barman, Ward e Mommens, ten un groove case funky que contrasta co intimismo da maioría das pistas. Escoitar como o baixo de Mommens conduce toda a estrutura harmónica.
O peche do álbum. Barman confesou que a melodía base lle chegou en soño. Escrita con Ward, é a pista máis atmosférica e cinematográfica do disco, con cordas do Browndog que envuelven a voz de Barman nun final que deixa o oínte suspendido. É o tipo de clausura que fai que un disco se queira escoitar de novo desde o principio.
O equipo desta sesión foi seleccionado por Fran de Loudness hi-fi vintage, pensando na riqueza orquestral e nas dinámicas extremas de The Ideal Crash: un disco que pasa do susurro ao estoupido e que esixe un equipo capaz de xestionar ese arco sen perder detalle nin emoción.
Cápsula MM top-seller actual, grazas a un son equilibrado e a un prezo moderado.
Tocadiscos automático baseado nun tocadiscos de gama media dos anos 90, mellorado en mat de goma/cortiza e mellora de agulla á versión elíptica.
Primeira versión do amplificador asequible do primeiro catálogo de Pioneer nos 70s. Pioneer era a marca a bater nese momento e o seu deseño, fabricación e apertura ao mercado mundial era avanzado á súa competencia. Este modelo en particular é moi querido pola súa calidade e son puro dentro da evolución do transistor na música.
Sistema 2 vías bass reflex traseiro. Woofer de 6,5", ideal para non pasarnos de grave na sala xa que carece de acondicionamento acústico. Nunha escoita de salón, o seu son é equilibrado, pero xa cunha tendencia de son dos 90, ideal para reproducir como podía escoitar unha persoa de a pé que gozaba dun equipo Hi-Fi bo pero modesto.